Boramed w Warszawie - profesjonalna placówka medyczna
4 minut(y) czytania (815 słów)

Endokrynologia i endokrynolog - co to jest i czym się zajmuje?

Endokrynologia – co to jest?

Endokrynologia – co to jest?

Endokrynologia jest nauką o funkcjonowaniu gruczołów dokrewnych, czyli takich, które produkują substancje i wydzielają je bezpośrednio do krwi. Te substancje do hormony. Hormony mają wpływ na pracę większości, jeśli nie wszystkich narządów naszego organizmu.  

Co to jest przysadka, gruczoł wydzielający hormony tropowe?​

Nadrzędnym w stosunku do innych gruczołem dokrewnym jest przysadka, która wydziela hormony tropowe zarządzające pracą większości pozostałych gruczołów dokrewnych. I tak hormon tyreotropowy zarządza pracą tarczycy, adrenokeortykotropowy- nadnerczy, gonadotropowy-gonad, czyli jajników i jąder. Istnieją jednak gruczoły dokrewne, na które przysadka nie ma istotnego wpływu- przytarczyce odpowiadające za gospodarkę wapniowo- fosforanową czy trzustka decydująca o regulacji gospodarki węglowodanowej. Przysadka nie jest jednak tylko „centrum dowodzenia" innymi gruczołami dokrewnymi. Wydziela inne hormony, które mają wpływ bezpośredni na narządy czy tkanki naszego organizmu- prolaktynę odpowiedzialną za fizjologiczną laktację czy wazopresynę odpowiedzialną za gospodarkę wodną naszego ustroju. 

Co to oznacza niedoczynność?

Zaburzenia funkcjonowania gruczołów dokrewnych mogą wynikać z ich nadmiernej aktywności- mówimy wówczas o nadczynności danego gruczołu- lub osłabienia jego działania- mówimy wówczas o niedoczynności.

Na czym polega nadczynność gruczołu?

Nadczynność gruczołu może wynikać z nadmiernej stymulacji np. przez przysadkę, rozrostu komórek danego gruczołu, powstaniu w nim łagodnego guzka, czyli gruczolaka, którego działalność wymyka się spod kontroli, czy też rozwoju w gruczole nowotworu.

Na czym polega niedoczynność gruczołu?​

Niedoczynność wynika z kolei ze zniszczenia gruczołu przez proces zapalny, leki czy procedury medyczne lub rozwijający się w jego wnętrzu guz. Zarówno nad- jak i niedoczynność prowadzą do zaburzeń hormonalnych, niektóre z nich mogą być niezauważalne (jak na przykład zbyt mała ilość prolaktyny u kobiety poza okresem laktacji), niektóre upośledzają nasze funkcjonowanie jak chociażby niedoczynność tarczycy czy hiperinsulinizm, inne zaś- jak na przykład niedoczynność nadnerczy czy ciężka nadczynność tarczycy- mogą doprowadzić nawet do śmierci! Jakie zatem gruczoły dokrewne występują w naszym organizmie?

Gruczoły dokrewne - przysadka

Przysadka - jest nadrzędnym w stosunku do innych gruczołem dokrewnym, wydziela hormony tropowe zarządzające pracą większości pozostałych gruczołów dokrewnych. I tak hormon tyreotropowy zarządza pracą tarczycy, adrenokeortykotropowy- nadnerczy, gonadotropowy-gonad, czyli jajników i jąder. Istnieją jednak gruczoły dokrewne, na które przysadka nie ma istotnego wpływu jak na przykład przytarczyce odpowiadające za gospodarkę wapniowo- fosforanową. Przysadka nie jest jednak tylko „centrum dowodzenia" innymi gruczołami dokrewnymi. Wydziela inne hormony, które mają wpływ bezpośredni na narządy czy tkanki naszego organizmu- prolaktynę odpowiedzialną za fizjologiczną laktację czy wazopresynę odpowiedzialną za gospodarkę wodną naszego ustroju.Patologie przysadki to guzy mogące powodować akromegalię, czyli nadmierne wydzielanie hormonu wzrostu, chorobę Cushinga, czyli stymulację nadmiernego wydzielania kortyzolu przez nadnercza czy prolactinoma. Rzadziej występuje zapalanie przysadki. Zarówno guzy, jak i zapalenia, ale także procesy immunologiczne mogą doprowadzić do zniszczenia jednego lub kilku rodzajów komórek przysadki i doprowadzić do jej niedoczynności w zakresie wydzielanie jednego lub kilku hormonów

Gruczoły dokrewne - tarczyca

Tarczyca - najczęstsze jej patologie to zapalenia autoimmunologiczne (ch. Hashimoto i Graves- Basedowa), wole guzkowe czy zapalenie podostre. W tarczycy może rozwijać się także rak tarczycy.

Gruczoły dokrewne - przytarczyce

Przytarczyce - najczęstszą ich patologią jest nadczynność mogąca wynikać z obecności gruczolaka, rozrostu komórek przytarczyc lub rzadziej raka. Niedoczynność przytarczyc najczęściej występuje po operacjach, może być także skutkiem ich zniszczenia przez proces autoimmunologiczny

Gruczoły dokrewne - trzustka

Trzustka - jej nadczynność jest najczęściej skutkiem obecności guzów takich jak insulinoma czy glucagonoma, czasami jednak także nadmiernej aktywności jak w przypadku hiperinsulinizmu. Najczęstszą chorobą związaną z niedoczynnością wewnątrzwydzielniczą trzustki jest cukrzyca.

Gruczoły dokrewne - nadnercza

Nadnercza - ich nadczynność skutkuje hiperekortyzolemią, hiperaldosteronizmem charakteryzującym się najczęściej ciężkim w leczeniu nadciśnieniem tętniczym i spadkami potasu, czy nadmiarem wydzielania katecholamin (adrenaliny, noradrenaliny i podobnych) najczęściej wtórnym do obecności guza chromochłonnego. Nadmiar wydzielania hormonów męskich (w przypadku nadnercza głównie DHEAS) może skutkować androgenizacją. Z kolei nieleczony niedobór hormonów nadnerczy (czyli ich niedoczynność) stanowi tak ciężką patologię, że może doprowadzić do śmierci.

Gruczoły dokrewne - jajniki

Jajniki - najczęstsze patologie hormonalne to zespół policystycznych jajników oraz inne choroby związane z zaburzeniami miesiączkowania czy androgenizacją czyli nadmiarem wydzielania hormonów męskich (w przypadku jajnika głownie testosteronu).

Gruczoły dokrewne - jądra

Jądra - tu na plan pierwszy wysuwa się niedobór testosteronu.

Witamina D to także hormon!

Należy pamiętać, że witamina D to także hormon! I to w dodatku produkowany „po kawałku" w 3 narządach: wątrobie, skórze i nerkach.

Podsumowanie

Nie wszystkie patologie gruczołów dokrewnych są tak samo częste. Najczęściej mamy do czynienia ze schorzeniami tarczycy, funkcji jajników (zaburzenia miesiączkowania, androgenizacja), czy łagodnymi, przypadkowo wykrytymi guzkami nadnerczy, czyli tzw. incidentaloma. Ostatnio obserwuje się także epidemię otyłości, której jedną z przyczyn mogą być zaburzenia hormonalne. 


- Dziękuję za rozmowę w imieniu prowadzących blog Boramed.

Pęcherzyk ciążowy - kiedy pojawia się zarodek?
Kiedy wykonać pierwsze USG w ciąży i dlaczego jest...

Popularne artykuły

15 sierpień 2019
Baza wiedzy
W trakcie ciąży
Jest to jedna z najbardziej rozpowszechnionych chorób pasożytniczych u człowieka, którą wywołuje pierwotniak Toxoplazma gondii.Spis treściJakie są drogi zakażeni...
134292 Odsłony
16 sierpień 2019
Baza wiedzy
W trakcie ciąży
 Bezpłatne badania prenatalne - NFZ w WarszawieZapraszamy do skorzystania z bezpłatnych badań dla kobiet w ciąży w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia.USG, konsultacja ge...
79860 Odsłony
26 sierpień 2019
Baza wiedzy
W trakcie ciąży
OGTT (ang. Oral Glucose Tolerance Test) to doustny test obciążenia glukozą. Polega na oznaczeniu poziomu glikemii we krwi żylnej po wypiciu roztworu 75g glukozy. Badanie OGTT j...
62149 Odsłony
04 wrzesień 2019
Baza wiedzy
Tematy rehabilitacji kobiet
Czym jest fala uderzeniowa?Fala uderzeniowa to mechaniczna fala o niewielkiej częstotliwości. Wytwarzana jest pod wysokim ciśnieniem w bardzo krótkim czasie, dzięki czemu tuż po pr...
50471 Odsłony
29 sierpień 2019
Baza wiedzy
W trakcie ciąży
Cytomegalia jest zakaźną chorobą wirusową spowodowaną zakażeniem wirusem cytomegalii Cytomegalovirus hominis (CMV), znanego także jako ludzki herpeswirus typu 5 (HHV-5; Human herpe...
46549 Odsłony
18 sierpień 2019
Baza wiedzy
W trakcie ciąży
​Różyczka jest chorobą zakaźną wywoływaną przez wirus różyczki – Rubella virus. Nazywana jest chorobą wieku dziecięcego, gdyż największą podatność na zakażenie mają dzieci w wieku ...
45303 Odsłony
31 sierpień 2019
Baza wiedzy
Tematy ginekologiczne
Jedną z najczęściej spotykanych przyczyn niepłodności u kobiet jest niedrożność jajowodów.Ocena drożności jajowodów to podstawowa a zarazem najmniej inwazyjna diagnostyka jamy maci...
32318 Odsłony
20 sierpień 2019
Baza wiedzy
W trakcie ciąży
Wirus ospy (łac. Varicella Zoster Virus – VZV) należy do rodzaju Herpes, stanowiący czynnik patogenny dla ludzi. To powszechna, wysypkowa choroba zakaźna. Pierwotnie infekcja wirus...
28945 Odsłony
11 styczeń 2020
Baza wiedzy
W trakcie ciąży
Przyszłe mamy w trosce o bezpieczeństwo swoje i dziecka często rezygnują z latania samolotem. Omijają je ważne delegacje i zasłużone wakacje. Czy słusznie? Zapytaliśmy o to spe...
19833 Odsłony
19 sierpień 2019
Baza wiedzy
W trakcie ciąży
Opryszczka to zakaźna choroba wywoływana przez wirus opryszczki pospolitej Herpes Simplex Virus (HSV). Należy do najpowszechniejszych chorób wirusowych skóry i błon śluzowych.Wystę...
17911 Odsłony
23 wrzesień 2019
Baza wiedzy
W trakcie ciąży
Co to jest Listerioza?Listerioza to bakteryjna i odzwierzęca choroba zakaźna , która jest wywołana przez pałeczki Listeria monocytogenes. Do zakażenia dochodzi zazwyczaj poprzez sp...
14003 Odsłony
27 styczeń 2020
Baza wiedzy
W trakcie ciąży
​ Artykuł 27 stycznia 2020  Haloursynow.pl​Jedna na pięć ciężarnych ma w I trymestrze objawy zagrożenia ciąży. Blisko połowa z tych przypadków kończy się niepowod...
13576 Odsłony
08 styczeń 2020
Baza wiedzy
W trakcie ciąży
Okres ciąży to czas, w którym kobiety wyjątkowo dbają o swoje zdrowie i zwracają szczególną uwagę na przyjmowane pokarmy i leki. Niektóre z nich są niezbędne do prawidłowego ro...
11726 Odsłony
02 marzec 2020
Baza wiedzy
Po ciąży
​ ​ 20 lutego 2020 [aktualizacja wpisu na Boramed - 18.05.2020], 08:36 Haloursynow.pl; Powrót do aktywności seksualnej po porodzie często wiąże s...
9310 Odsłony
10 marzec 2021
Baza wiedzy
W trakcie ciąży
Blisko 4% ciężarnych przechodzi w ostatnim trymestrze ciąży cholestazę – chorobę, która nieleczona może mieć groźne skutki dla zdrowia nie tylko przyszłej mamy, ale przede wszystki...
6772 Odsłony